ဒရက်ကျူလာရဲ့ အသားညှပ်ပေါင်မုန့် - စကြဝဠာထဲက ဖရိုဖရဲ ဂြိုဟ်သားပေါက်ဖွားရာ ဧရာမနဂါးငွေ့တန်း
အာကာသသိပ္ပံပညာရှင်တွေက စကြဝဠာရဲ့ အနက်ရှိုင်းဆုံးနေရာတစ်ခုမှာ ထူးဆန်းတဲ့ အရာဝတ္ထုတစ်ခုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအရာကတော့ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းတဲ့ သွေးစုပ်ဖုတ်ကောင်ကြီး ဒရက်ကျူလာ (Dracula) နဲ့... အသားညှပ်ပေါင်မုန့် (Sandwich) ပါ။ ဟုတ်ပါတယ်၊ ခင်ဗျား ဖတ်နေတာ မမှားပါဘူး။
"ဒရက်ကျူလာရဲ့ အသားညှပ်ပေါင်မုန့်" - စကြဝဠာထဲက ဖရိုဖရဲ ဂြိုဟ်သားပေါက်ဖွားရာ ဧရာမနဂါးငွေ့တန်း
အာကာသသိပ္ပံပညာရှင်တွေက စကြဝဠာရဲ့ အနက်ရှိုင်းဆုံးနေရာတစ်ခုမှာ ထူးဆန်းတဲ့ အရာဝတ္ထုတစ်ခုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအရာကတော့ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းတဲ့ သွေးစုပ်ဖုတ်ကောင်ကြီး ဒရက်ကျူလာ (Dracula) နဲ့... အသားညှပ်ပေါင်မုန့် (Sandwich) ပါ။ ဟုတ်ပါတယ်၊ ခင်ဗျား ဖတ်နေတာ မမှားပါဘူး။
သိပ္ပံပညာရှင်တွေက "Dracula's Chivito" (ဒရက်ကျူလာရဲ့ အသားညှပ်ပေါင်မုန့်) လို့ ချစ်စနိုး နာမည်ပေးထားတဲ့ IRAS 23077+6707 ဟာ တကယ်တော့ ဂြိုဟ်တွေ စတင်မွေးဖွားရာ ဧရာမ ဖုန်မှုန့်နဲ့ ဓာတ်ငွေ့ဝဲဂယက်ကြီး (Protoplanetary Disk) တစ်ခုဖြစ်ပါတယ် ။ ဒီအရာဝတ္ထုဟာ သာမန်မဟုတ်ဘဲ စကြဝဠာရဲ့ ဖန်ဆင်းမှုဆိုင်ရာ လျှို့ဝှက်ချက်တွေကို ဖော်ထုတ်ပေးမယ့် သော့ချက်တစ်ခု ဖြစ်လာနေပါပြီ။
ဒီ "အသားညှပ်ပေါင်မုန့်" ဟာ ကမ္ဘာမြေကနေ အလင်းနှစ် ၁,၀၀၀ အကွာမှာ တည်ရှိပြီး ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်ကမှ စတင်တွေ့ရှိခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ် ။ NASA ရဲ့ Hubble နဲ့ James Webb တယ်လီစကုပ်ကြီးတွေ ကတစ်ဆင့် ဒီစနစ်ကြီးဟာ ဘယ်လောက်တောင် ရှုပ်ထွေးပွေလီပြီး "Chaos" (ဖရိုဖရဲ) ဖြစ်နေသလဲဆိုတာကို အခုအခါမှာ အသေးစိတ် မြင်တွေ့လိုက်ရပါပြီ။
ဒါဟာ လူသားတွေ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သမျှထဲမှာ အကြီးမားဆုံး Protoplanetary Disk ဖြစ်ပါတယ်။ သူ့ရဲ့ အချင်း (Diameter) ဟာ ကီလိုမီတာ ၆၄၄ ဘီလီယံ (မိုင်ပေါင်း ဘီလီယံ ၄၀၀) ကျော် ရှိပြီး၊ ကျွန်တော်တို့ နေ (Sun) နဲ့ ပလူတို (Pluto) ဂြိုဟ် ကြားအကွာအဝေးထက် အဆပေါင်း ၁၀၀ ပိုကြီးမားပါတယ် ။
နာမည်ရဲ့ ရင်းမြစ်: - ဒီစနစ်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့တဲ့ သိပ္ပံပညာရှင်နှစ်ဦးကို ဂုဏ်ပြုတဲ့အနေနဲ့ နာမည်ပေးထားတာပါ။ တစ်ဦးက "Dracula" ရဲ့ မွေးရပ်မြေ Transylvania (Romania) ကဖြစ်ပြီး၊ နောက်တစ်ဦးကတော့ "Chivito" (အသားညှပ်ပေါင်မုန့်) နာမည်ကြီးတဲ့ Uruguay နိုင်ငံသား ဖြစ်တာကြောင့် ဒီလို ဆန်းဆန်းပြားပြား နာမည် ပေါ်ထွက်လာတာပါ ။
သာမန် ဂြိုဟ်မွေးဖွားရာ disk တွေလို ငြိမ်သက်မနေဘဲ၊ ဒီစနစ်ကြီးက တစ်ဖက်စောင်းနင်း ဖြစ်နေပါတယ်။ ဓာတ်ငွေ့အမျှင်တန်းကြီးတွေဟာ အကွာအဝေးတစ်ခုကနေ disk ထဲကို တစ်ဖက်တည်းကနေ စီးဝင်နေပြီး၊ ကျန်တစ်ဖက်ကတော့ တိကျပြတ်သားတဲ့ အနားသတ်မျဉ်း (Sharp boundary) နဲ့ ဖြစ်နေပါတယ် ။
ဒီလောက်ကြီးမားပြီး ရှုပ်ထွေးနေတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ဟာ ဂြိုဟ်တွေ ဘယ်လိုဖြစ်ပေါ်လာသလဲဆိုတာ လေ့လာဖို့ အကောင်းဆုံး "ဓာတ်ခွဲခန်း" တစ်ခုပါပဲ ။ ဒီနေရာမှာ ရှိတဲ့ ဒြပ်ထုပမာဏဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဂျူပီတာ (Jupiter) ဂြိုဟ်ကြီးမျိုး ၁၀ စင်းကနေ ၃၀ စင်းအထိ ဖန်တီးနိုင်တဲ့ ပမာဏရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ် ။ ပုံမှန်အားဖြင့် ဂြိုဟ်တစ်ခုဖြစ်ဖို့ နှစ်သန်းပေါင်းများစွာ ကြာတတ်ပေမယ့်၊ ဒီလို "Dracula's Sandwich" လို နေရာမျိုးမှာတော့ စကြဝဠာရဲ့ ဖန်ဆင်းမှု ဖြစ်စဉ်တွေကို အချိန်တိုအတွင်း လျှပ်တစ်ပြက် (Snapshots) မြင်တွေ့ခွင့် ရနေတာ ဖြစ်ပါတယ် ။
"Dracula's Chivito" ဟာ စကြဝဠာကြီးက ဟင်းချက်နေတဲ့ မီးဖိုချောင်ကြီးတစ်ခုနဲ့ တူပါတယ်။ မငြိမ်သက်ဘူး၊ ဆူညံပွက်လောရိုက်နေတယ်၊ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ ဖရိုဖရဲ အခြေအနေတွေထဲကနေပဲ ဂြိုဟ်ကမ္ဘာသစ်တွေ မွေးဖွားလာကြတာပါ။ သိပ္ပံပညာဆိုတာ အဝေးကြီးက အရာတွေကို ကြည့်ရှုခြင်း သက်သက်မဟုတ်ဘဲ၊ ကျွန်တော်တို့ ကမ္ဘာမြေ ဘယ်လို စတင်ဖြစ်တည်ခဲ့သလဲဆိုတဲ့ မူလအစကို ပြန်လည်ရှာဖွေခြင်းလည်း ဖြစ်ကြောင်း ဒီတွေ့ရှိမှုက သက်သေပြနေပါတယ်။
Discovery: Named IRAS 23077+6707 ("Dracula's Chivito"), discovered 1,000 light-years away.